S
.
6
.
Skip og hafnir
Undir málaflokkinn skip og hafnir fellur sú losun gróðurhúsalofttegunda sem kemur til vegna bruna jarðefnaeldsneytis í skipum og bátum. Alþjóðasiglingar með farþega og vörur falla undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) og eru ekki taldar fram hér. Aðgerðir vegna losunar frá skipum og höfnum skiptast milli tveggja viðfangsefna, A. hafnir, og B. skip.
Gert er ráð fyrir 38% samdrætti í losun frá skipum og höfnum frá 2005 til 2030.
Hafnir spila lykilhlutverk í samdrætti losunar frá skipum. Innviðauppbygging í höfnum getur með beinum hætti stuðlað að minni bruna eldsneytis í skipum, t.a.m. með beinum rafmagnstengingum fyrir skip og báta sem liggja við hafnir.
Með aukinni eftirspurn og orkuskiptum yfir í skip knúin raforku er mikilvægt að viðeigandi hleðsluinnviðir séu fyrir hendi en stjórnvöld munu þurfa að tryggja sterkt flutnings- og dreifikerfi svo af því verði. Engin bein losuon er reiknuð frá höfnum heldur fellur hún undir losun frá skipum.
Losun frá skipum kemur til vegna eldsneytisbruna og flokkast öll losun þessa málaflokks hér undir. Hér er annars vegar átt við veiðiskip sem taka eldsneyti á Íslandi, s.s. fiskveiðiskip og þjónustubátar í fiskeldi, og hins vegar skip sem hefja og enda siglingu í íslenskri höfn, þ.e. ferjur, hvalaskoðunarskip og rannsóknaskip.
Aukin orkunýtni hefur leitt af sér mikinn loftslagsávinning nú þegar. Þegar kemur að orkuskiptum eru markaðslausnir fyrir hendi fyrir smærri báta, t.d. rafknúnir bátar. Tækniþróun hreinorkuskipa og viðeigandi aflgjafa í fiskveiði er enn óþroskuð og því nauðsynlegt að nýta íblöndun líf- og/eða rafeldsneytis í jarðefnaeldsneyti til að ná fram samdrætti í losun til skemmri tíma.
Uppbygging háspennutenginga í stærri höfnum fyrir skip í vöruflutningum, ferðaþjónustu og sjávarútvegi út frá forgangsröðun og framkvæmdaáætlunum til viðbótar við fyrirliggjandi lágspennutengingar í heimahöfnum.
Greindar verða hagkvæmar leiðir að því að koma upp rafmagnshleðsluinnviðum fyrir rafknúin skip í höfnum. Unnið verður að forgangsröðun hafna og aðgerðaáætlun fyrir framkvæmdir í höfnum.
Unnið verður að eflingu hafrannsókna og forgangsröðun fjármagns til hafrannsókna sem tryggir gott ástand vistkerfa í hafi og lágmarkar þannig losun vegna nytja.
Greindar verða hagkvæmar leiðir, forgangsröðun og framkvæmdaáætlun um uppbyggingu áfyllingarinnviða fyrir skip knúin endurnýjanlegum orkugjöfum (öðrum en rafmagni) í höfnum, t.a.m. grænu vetni, metanóli og ammóníaki.
Fylgjast með ávinningi nýlegra breytinga á regluverki um viðbótaraflaheimildir rafvæddra strandveiðibáta sem stuðlað geta að hraðari orkuskiptum á strandveiðum og uppfæra eftir þörfum.
Hafnir skulu fá heimild til að láta gjaldskrár taka mið af umhverfissjónarmiðum með vísan til orkunýtni og kolefnisnýtni siglinga.
Samkomulag stjórnvalda við einstaka fyrritæki í sjávarútvegi miðar að samvinnu við loftslagsaðgerðir í sjávarútvegi og að ríkið hvetji fyrirtæki í sjávarútvegi til frekari samdráttar í eldsneytisnotkun í rekstri sínum um 50% árið 2030 m.v. 2005.
Þrepaskipt krafa á söluaðila eldsneytis um lágmarkshlutdeild endurnýjanlegra orkugjafa sem seldir eru til fiskiskipa og í innanlandssiglingar, sem byrjar í 6% árið 2028
Ráðist verði í aðgerðir til að auka hlut strandflutninga í innanlandsflutningum og skapa rekstrarskilyrði sem styðja við tilfærslu vöruflutninga af vegum yfir á sjó. Í því skyni verði stuðlað að bættri samkeppnisstöðu reglubundinna strandsiglinga gagnvart landflutningum. Sjóflutningar eru almennt orkuhagkvæmari en landflutningar fyrir þungar og fyrirferðarmiklar vörur og geta jafnframt dregið úr álagi á vegakerfi og aukið umferðaröryggi.
Aðgerðin felur í sér stuðning við breytingar á bátum sem þegar eru í notkun yfir í rafmagns- og tengiltvinnlausnir, með það að markmiði að flýta innleiðingu orkuskipta í smábátaflotanum. Stuðningurinn felst í fjárhagslegum hvötum til raf- og tengiltvinnvæðingar smábáta.
Aðgerðaáætlun í loftslagsmálum er á ábyrgð umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins en er unnin af verkefnisstjórn aðgerðaáætlunar í breiðu samstarfi Stjórnarráðsins og stofnana þess.
