
Undir málaflokkinn ökutæki og innviðir fellur sú losun gróðurhúsalofttegunda sem verður til við eldsneytisbruna í ökutækjum. Aðgerðir vegna losunar frá ökutækjum af ólíkum stærðum og gerðum skiptast milli þriggja viðfangsefna, A. innviðir, B. breyttar ferðavenjur og C. ökutæki.

Gert er ráð fyrir 2% aukningu í losun vegna ökutækja og innviða frá 2005 til 2030.


Innviðir fyrir afhendingu endurnýjanlegra orkugjafa er forsenda fyrir orkuskiptum í samgöngum á landi. Stjórnvöld þurfa að tryggja bæði orkuafhendingu með því að styrkja flutningsnet og dreifiveitu og vinna í samvinnu við atvinnulífið að uppbyggingu hleðsluinnviða fyrir nýja orkugjafa.
Enn ríkir ákveðin óvissa um eftirspurn mismunandi tegunda endurnýjanlegs eldsneytis en til stendur að greina þá möguleika sem verða fyrir hendi og hentugleika þeirra fyrir ólík hreinorkutæki. Þar verður innflutningur og innlend framleiðsla endurnýjanlegra orkugjafa ásamt lífdísil til íblöndunar borin saman út frá magntöku áætlaðs framboðs viðeigandi hráefna, verðlagningu, eftirspurn og viðeigandi innviðum.

Með breyttum ferðavenjum, s.s. aukinni notkun almenningssamgangna, virkum ferðamátum (gangandi eða hjólandi) og deilihagkerfislausnum, má stuðla að beinum samdrætti í losun vegna jarðefnaelds-neytisbruna ökutækja, sér í lagi einkabílsins.
Með skilvirkum lausnum, samþættingu og upplýsingagjöf má stuðla að tilfærslu fólks úr einkabílum í fyrrnefnda kosti. Þá geta fjölbreyttir ferðamátar einnig ýtt undir bætta lýðheilsu, aukin lífsgæði og sveigjanleika í dags daglega í þéttbýli. Þá má tryggja að engin losun verði til við nýtingu almenningssamgangna þegar áhersla er lögð á endurnýjanlega orkugjafa í vögnum.

Losun gróðurhúsalofttegunda frá ökutækjum kemur til vegna bruna eldsneytis í bifreiðum. Þetta viðfangsefni veldur mestri losun í samfélagslosun Íslands.
Þetta viðfangsefni veldur mestri losun í samfélagslosun Íslands og því er mikilvægt að grípa hratt til aðgerða til að ná fram orkuskiptum. Samdrættinum er unnt að ná með því að nýta endurnýjanlega orkugjafa í auknum mæli en einnig með því að draga úr akstri með breyttum ferðavenjum.
Innleiðing á Alternative Fuels Infrastructure Regulation (AFIR), evrópureglugerð sem miðar að því að styðja við uppbyggingu innviða fyrir óhefðbundna orkugjafa í samgöngum. Regluverkið skal tryggja skilvirkt net hreinorkuáfyllingarstöðva sem og þjónustustig afhendingar hreinorkukosta.
Ríkið sé fyrirmynd í innkaupum hreinorkuökutækja og vistvænnar samgönguþjónustu með undanþágum, sbr. reglugerð nr. 1330/2023.
Fjárhagslegur stuðningur við uppbyggingu hreinorkuáfyllingarstöðva fyrir vistvæn ökutæki um land allt, sér í lagi flóknar og umfangsmiklar fjárfestingar og tengingar við flutningskerfin. Aðgerðinni er ætlað að styrkja net hleðslustöðva hringinn í kringum landið þannig að hvergi finnist þéttbýlisstaður á Íslandi án hraðhleðslustöðvar og hvergi á þjóðvegakerfi landsins verði lengra en 100 km á milli hraðhleðslustöðva.
Loftslags- og orkusjóður styrkir kaup á nytjahjólum, með eða án rafmagns. Um er að ræða hjól sem eru sérstaklega hönnuð til þess að flytja farm og farþega, eru dýr í innkaupum en geta nýst með samskonar hætti og einkabílar og þannig dregið úr akstri og brennslu jarðefnaeldsneytis.
Styrkir fyrir kaupum hreinorkuökutækja sem kosta undir 10 m.kr. verða veittir úr Loftslags- og Orkusjóði og lækki stuðningurinn í þrepum í takt við tækni- og verðþróun á markaði.
Notendum hreinorkuökutækja tryggðar einfaldar greiðsluleiðir á almennum hleðslu- eða áfyllingarstöðvum, þ.e. með greiðslukortum eða snertilausum búnaði, án þess að þörf sé á áskrift.
Ríkið og sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu vinna að uppbyggingu lmenningssamgöngukerfis í samræmi við samkomulag um samgönguframkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu.
Styrkir fyrir kaupum á hópferðabifreiðum sem ganga fyrir hreinorku verða veittir úr Loftslags- og orkusjóði að undangenginni auglýsingu.
Ríkið styður við rekstur almenningssamgangna á hreinorku og við virka ferðamáta með fjárveitingum og bættu lagaumhverfi, en tryggja þarf viðeigandi tíðni í heildstæðara, skilvirkara og þjónustumiðaðra leiðakerfi um land allt.
Stigvaxandi krafa á söluaðila eldsneytis um lágmarkshlutdeild endurnýjanlegra orkugjafa seldra til samgangna á landi.
Styrkir til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús verða veittir úr Loftslags- og orkusjóði að undangenginni auglýsingu.
Áætlun verður mótuð og tilraunaverkefni hafið um almenningssamgöngur á hreinorku milli höfuðborgarsvæðis og Keflavíkurflugvallar (KEF) m.t.t. þjónustuþarfar og aðstöðu farþega.
Hagrænir latar á ökutæki knúin jarðefnaeldsneyti til að stuðla að nýskráningum hreinorkuökutækja í stað ökutækja knúnum jarðefnaeldsneyti.
Styrkir til uppbyggingar hleðsluinnviða við gististaði verða veittir úr Loftslags- og orkusjóði að undangenginni auglýsingu.
Greind verði staða og þróun deilihagkerfis í samgöngum, mótuð stefna og ráðist í aðgerðir til að stuðla að bættu umhverfi fyrir deilihagkerfi í samgöngum.
Með breytingum á lögum skal tryggð lagaheimild fyrir losunarlitlum eða losunarfríum svæðum (e. Low/Zero-emission Zones) á Íslandi.
Styrkir til uppbyggingar hleðsluinnviða í þéttbýli og á þjóðvegakerfinu þar sem hleðsluinnviðir eru ófullnægjandi verða veittir úr Loftslags- og orkusjóði að undangenginni auglýsingu.
Mótuð verði og innleidd gagnvirk upplýsingaveita fyrir heildstætt almenningssamgöngukerfi, göngu- og hjólaleiðir.
Í núgildandi reglum um bifreiðahlunnindi er gerður skýr greinarmunur á því hvort um er að ræða bifreið sem knúin er með jarðefnaeldsneyti eða bifreið sem knúin er með rafmagni, vetni eða metan. Lagt er upp með að gera skýrari greinamun í skattmatsreglum tekjuársins 2024 frá og með 1. júlí 2024 til að gera rafmagns-, vetnis- og metanbifreiðar hagstæðari.
Skoðaðar verða leiðir til að auka hlutfall nýskráninga hreinorkuökutækja hjá ökutækjaleigum.
Óheimilt verði að meginreglu að nýskrá þung ökutæki knúin jarðefnaeldsneyti árið 2035. Bannið verði innleitt í þrepum í takt við tækni- og markaðsþróun.
Aðgerðaáætlun í loftslagsmálum er á ábyrgð umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins en er unnin af verkefnisstjórn aðgerðaáætlunar í breiðu samstarfi Stjórnarráðsins og stofnana þess.